Van ‘ratrace’ naar relaties: markten in dienst van mensen

Openingssymposium Templeton-project ‘What Good Markets Are Good For’

Kan onze economie overleven als ‘ieder voor zich’ het uitgangspunt is of hebben we een nieuwe moraal nodig? Op dinsdagmiddag 11 april vindt in het Auditorium van de Vrije Universiteit Amsterdam een symposium plaats over dit thema. Sprekers zijn onder meer Nout Wellink (voormalig president Nederlandse Bank), Jeroen Smit (auteur De Prooi en Het drama Ahold), Fieke van der Lecq (Kroonlid SER en commissaris financiële instellingen) en Jaap Winter (voorzitter College van Bestuur VU). Afgesloten wordt met een discussie in de vorm van een ‘Filosofisch Kwintet’ onder leiding van VU-filosoof Ad Verbrugge en TV- en radiopresentatrice Clairy Polak.

Het symposium markeert de start van een onderzoeksproject over markt en moraal, dat wordt geleid door filosoof Govert Buijs (Goldschmeding leerstoel; VU Amsterdam) en econoom-theoloog Johan Graafland (Universiteit van Tilburg). Zij brachten een gemêleerde groep wetenschappers bijeen uit verschillende vakgebieden en universiteiten, economen, filosofen, gedragswetenschappers en theologen, die de aankomende drie jaar gezamenlijk zullen bijdragen aan discussies over goed en kwaad binnen de economie.

“Een nieuwe, morelere visie op de economie om bij te kunnen dragen aan menselijke bloei”

Economische groei en vrije marktwerking lijken vaak een doel op zich te zijn geworden. Moraal wordt daarin vaak ondergeschikt aan rendement – de ‘ratrace’. Het onderzoeksproject wil onderzoeken of moraliteit niet juist een centrale voorwaarde is voor markten om bij te kunnen dragen aan menselijke bloei. Respectvolle, deugdzame relaties tussen producenten en consumenten, tussen bedrijven en samenleving zijn dan geen hinderpaal maar een kanaal voor goede marktwerking. Diverse recente aanzetten binnen de economische wetenschap wijzen al in deze richting.

Hoofdonderzoeker Govert Buijs licht toe: “Zolang we ervan uit blijven gaan dat markten draaien om eigenbelang, hebben we weinig reden om bijvoorbeeld de rol van de bankiers in de financiële crisis onder kritiek te stellen. Dan hebben ze het gewoon goed gedaan. Dit symposium heeft als doel mensen bij elkaar te brengen om door te denken en te discussiëren over een nieuwe, morelere visie op de economie. Daarmee hopen we ook het maatschappelijk debat hierover te stimuleren.”