‘Leiderschap, samenwerken en vertrouwen in de toekomst’

Column Christiaan Hogenhuis

Vertrouwen in de toekomst. Dat is het motto van het nieuwe kabinet dat binnenkort aantreedt. Een gemeenplaats, en daarmee eigenlijk nietszeggend. Immers, welke toekomst? Een goede hopelijk. Maar ja, wat is goed, is dan de volgende vraag. Wat dat betreft is het een motto dat uitstekend past bij wat wel het levensmotto van Rutte lijkt te zijn: wie een visie heeft, moet naar de psychiater. Een goedgekozen motto ook, omdat het de lading van het nieuwe regeerakkoord heel aardig dekt. Dat akkoord is immers vooral een samenraapsel van maatregelen die nu eens uit het ene, dan weer uit het andere verkiezingsprogramma afkomstig lijken, en soms uit geen enkele. Een overkoepelende visie op wat voor samenleving we willen bouwen lijkt het te ontberen. Zoals verschillende commentaren al hebben aangegeven is ‘vertrouwen in de toekomst’ al met al een motto dat wellicht gekozen is om het maar zo snel mogelijk weer te vergeten.

“Vertrouwen is een relatiekwestie en vergt de bereidheid risico te accepteren”

Het motto valt ook op doordat het zo in tegenspraak lijkt te zijn met een groot gebrek aan vertrouwen op andere dimensies. Dat de formatie zo lang heeft geduurd lijkt vooral een gebrek aan vertrouwen tussen de onderhandelaars te tonen. Het feit dat drie van de vier partijleiders niet in het kabinet gaat zitten, maar in de Kamer blijven, is al uitgelegd als een gebrek aan vertrouwen in de eigen fracties. Als er ook maar één persoon even afwijkt van de lijn van het regeerakkoord, is er immers een groot probleem. En tot slot toont het gebrek aan transparantie over het verloop van het formatieproces een behoorlijk gebrek aan vertrouwen in de burger, de kiezer, de achterban. Dit is bepaald niet het leiderschap waarover gesproken werd in de ERGO V bijeenkomst van begin oktober, onder de titel ‘Vertrouwen en Leiderschap’, gehouden op de prachtige Stad Amsterdam, liggend in de haven van Rotterdam. (…)

In de bijeenkomst werden allerlei verhelderende facetten van vertrouwen besproken. Vertrouwen is een relatiekwestie en vergt de bereidheid risico te accepteren, want zonder risico geen relatie. Vertrouwen van de ene kant kan alleen blijven bestaan op basis van een zekere betrouwbaarheid van de andere kant. Vertrouwen op (allerlei systemen en controlemaatregelen) moet worden onderscheiden van vertrouwen in (elkaar). Bij dat laatste kan het zowel gaan om vertrouwen in iemands competentie als in iemands intentie. (…)