‘Laat werk niet je identiteit bepalen’

Anne Dohmen – NRC Handelsblad

De waarde van werk: Flexwerk, robotisering, langer doorwerken, vaker wisselen van baan, meer vrouwen op de arbeidsmarkt. Wat betekenen die ontwikkelingen voor de waarde die we hechten aan ons werk?

Liefde en werk: die twee dingen geven ons leven de meeste betekenis. Althans, dat is wat we in onze cultuur geloven, zegt filosoof Alain de Botton. Een zeer ambitieuze aanname noemde hij dat in een interview met Vrij Nederland, vlak na het verschijnen van zijn boek ‘Ode aan de Arbeid’ in 2009. “Het idee dat je zowel gelukkig kunt zijn als geld verdienen is een poging noodzaak en verlangen te verenigen.”

Het is een prachtig idee dat vele slachtoffers maakt, zei hij. Want lukt het niet, dan denken we: waar ben ik het verkeerde pad ingeslagen? Wat is er mis met mij? De Botton volgde mensen in verschillende werkkringen – een koekjesfabriek, een accountantskantoor – omdat hij wilde weten wáárom wij werken. Waarom laten we werk zo’n belangrijke plaats in ons leven innemen, dat we er zelfs onze identiteit aan ontlenen?

“Mensen moeten zich voortdurend aanpassen. En dat is natuurlijk altijd bedreigend voor een identiteit”

Veranderende arbeidsmarkt

Werk krijgt een steeds dominantere rol in ons bestaan. Meer Nederlanders werken, en dat doen ze tot op steeds hogere leeftijd. En hoe meer mensen werken, hoe pijnlijker het bovendien wordt voor de mensen die dat niet doen, blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau uit 2016. De helft van de werklozen is tevreden met hun leven – een dalende trend. Van de werkenden is negen op de tien tevreden. En ook de klassieke “huisvrouw” zonder betaalde baan is minder gelukkig dan iemand die werkt, zegt Paul de Beer, hoogleraar Arbeidsverhoudingen aan de Universiteit van Amsterdam. Terwijl vrouwen die fulltime voor het gezin zorgden in de jaren negentig nog even gelukkig waren. “De werkende maatschappij verwacht nu dat ze werken.” (…)

 

Werk wordt belangrijker

De Beer leidt sinds begin dit jaar een onderzoeksproject waarmee meer inzicht moet worden verkregen in die vraag. Het project wordt gefinancierd door de Goldschmeding Foundation voor Mens, Werk en Economie. Vooralsnog is er vooral geïnventariseerd wat we al weten over de waardering van werk, vanuit een internationaal en historisch perspectief. (…)