Govert Buijs: Richt de economie op de mens

De economie moet een nieuwe start maken door zich op mensen te richten. Dat heeft hoogleraar Govert Buijs gezegd in zijn intreerede voor de F.J.D. Goldschmeding leerstoel aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Buijs pleit voor een ‘economie van vreugde’ om huidige structurele problemen, zoals de ecologische en financiële crisis, op te lossen.

De F.J.D. Goldschmeding leerstoel Economie in relatie tot Civil Society is ingesteld om het gedachtegoed van Frits Goldschmeding voor een humane economie en samenleving verder te ontwikkelen en vorm te geven. De opdracht van de leerstoel is de betekenis van centrale morele deugden als rechtvaardigheid, hoop en liefde voor economie en samenleving te doordenken.

Volgens Buijs heeft de huidige economie veel opgeleverd. Zo zijn de laatste decennia wereldwijd miljoenen mensen uit armoede ontsnapt. Tegelijkertijd zijn ook de schaduwzijden groot. Natuur verdwijnt, werknemers ervaren veel stress, alles wordt uitgedrukt in geld en de rijken worden steeds rijker.

Volgens Buijs zijn mensen in staat sterke maatschappijen op te bouwen omdat zij creatief zijn en omdat zij goed kunnen samenwerken waardoor ieders talenten optimaal ingezet worden. In de nieuwe economie moeten deze kenmerken meer nadruk krijgen dan de huidige sturing op zo veel mogelijk financiële winst.

Buijs pleit daarom voor de introductie van het begrip agapè in de economie. Het gaat om “de concrete inzet van mensen voor elkaars bloei, op weg naar gedeelde vreugde, met bijzondere aandacht voor mogelijke uitvallers”.

Of, zoals hij in een interview in het Reformatorisch Dagblad zegt: „Om mensen te laten samenwerken. Over de economie zijn we heel individualistisch gaan denken: het zou puur en alleen gaan om het maximaliseren van ons eigen belang. Net zoals in een wedstrijd: jij wilt als eerste bij de finish zijn en haal je dat niet, dan ben je een loser. We kunnen het niet volhouden om zo te leven”.

Tijdens een symposium voorafgaand aan de oratie gaven verschillende experts hun visie op actuele ontwikkelingen rondom werk, zoals robotisering, werkstress en de participatiemaatschappij. Alle sprekers benadrukten dat de inrichting van de economie een keuze is. Als maatschappij bepalen we zelf waar we met de economie heen willen.