ERGO V over ‘Organiseren, Vertrouwen en Leiderschap’

Op 2 en 3 oktober vond voor de vijfde keer het ERGO symposium plaats met als onderwerp ‘Organiseren, vertrouwen en leiderschap’. Onder dagvoorzitterschap van Yvonne Zonderop, Govert Buijs en Jan Peter Balkenende kwamen theologen en economen bijeen op de Clipper Amsterdam voor ontmoeting en discussie.

Binnen- en buitenlandse sprekers hebben vanuit verschillende disciplines hun visie gepresenteerd op het begrip vertrouwen. Is vertrouwen een emotie? Of kun je vertrouwen meten in een formule? Kunnen de banken het vertrouwen weer terugwinnen? En mogen wij blind vertrouwen op de wetenschap?

 

Leven vanuit vertrouwen

Vertrouwen bestaat uit ruimte geven voor het handelen van de ander. Dat betekent ook risico nemen. Risico nemen door een radicale gastvrijheid waarin je de ander nodig hebt om jezelf te vormen. De grote vraag is, als vertrouwen zo heilzaam is, hoe komt het dan dat het zo slecht lukt? Belangrijk is dat de dialoog op lokaal niveau tot stand komt met het werken vanuit teams, inclusief kwetsbaarheid, erkennen van emoties en feedback op handelingen.

“Cruciaal voor vertrouwen is dat je open staat voor mensen die anders denken dan jij”

Een theologisch perspectief is dat ‘de rechtvaardige zal leven uit trouw’, dit is niet alleen trouw naar elkaar maar ook leven vanuit vertrouwen. De ‘rechtvaardige’ weet wat hij fout doet en durft kwetsbaar te zijn. De kerkvader Augustinus leert ons bijvoorbeeld dat voor de leidinggevende de zucht naar geld nooit als drijfveer mag dienen, alleen dan krijg hij vertrouwen van de mensen.

 

Vertrouwen in de bank, de wetenschap en de kerk

Het vertrouwen in de bank, de wetenschap en de kerk werden tijdens ERGO V één voor één belicht door inspirerende sprekers met kwetsbare cases. Hoe kan de bank weer geloofwaardig worden en het vertrouwen in het economisch systeem terug laten keren? En de wetenschapper, is die echt te vertrouwen? Kan hij of zij eerlijk, redelijk, objectief, betrouwbaar en toch met enige scepsis iets zeggen over een bepaald vakgebied. Of is het het instituut wetenschap als geheel dat wij zonder meer moeten en kunnen vertrouwen? Ook de katholieke kerk worstelt met het thema vertrouwen. Niet alleen de verschillende fusies maar ook het misbruik heeft veel vertrouwen gebroken. De grote vraag waar de kerk voor staat is hoe te komen tot een inclusieve kerk, die open staat voor de ander, maar haar eigenheid behoud?

 

Een economie van vertrouwen

Er gebeurt veel in de wereld. Er zijn vele oorlogen en oorlogsdreigingen en het vertrouwen lijkt op verschillende fronten, zoals de politiek en het klimaat, wereldwijd te verdwijnen. De 17 Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties zijn een gezamenlijke agenda voor een duurzame toekomst, die enkel gehaald kunnen worden als er vertrouwen is. Vertrouwen is fundamenteel voor menselijk geluk. Hoe kan de economie daar een bijdrage aan leveren?

“Wat is de werkelijke waarde van de economie?”

Door terug te gaan naar de gedeelde waarde van de economie blijkt dat de economie over meer gaat dan geld en eigenbelang. De wijze waarop ‘de markt’ veelal begrepen wordt is gebaseerd op instrumentele rationaliteit en op een extrinsieke motivatie. Als je op zoek gaat naar de interne waarde of intrinsieke motivatie van de markt, zou je kunnen zeggen dat de ‘mission statement’ een gedeelde winst is. De economie van liefde is een keuze om te vertrouwen op een gezamenlijke meerwaarde. Dit is een economie van vertrouwen waarin niet alleen zelfreflectie, maar ook de openheid naar de ander essentieel zijn.

 

Dagvoorzitter Govert Buijs (project Agagè in de markt, civil society en politiek)
Henk Volberda (Sociale innovatie 4.0), Paul van Geest (Ad Fontes: naar de bronnen) en Patrick Nullens (Hoop als drijfveer)